MIZORAM CANCER DINHMUN DIK TAK BIHCHIANNA
Dr Eric Zomawia
Principal Investigator
Mizoram Population Based Cancer Registry.
Mizoramah hian Cancer Statistics dik tak chhui chhuak turin 2003 khan Mizoram Population Based Cancer Registry (PBCR) a lo ding a. Hei hi Indian Council of Medical Research (ICMR) hnuaia National Cancer Registry Programme (NCRP) leh Mizoram Health Department tangkawpa din a ni. Chu PBCR chuan theihtawpin International standard in 2003 atang khan Mizoram cancer dinhmun dik tak chu a chhui ta a ni. Hetah hian Hospital hrang hrang, sorkar leh private diagnostic centers, Mizoram pawna Mizo cancer veite inenkawlna leh Registry of Births and Deaths atangte in cancer veite chanchin pawimawh (data) a khawn khawm a, ngun takin chhuiin a ‘Analyze’ leh thin a ni. Hei hian hun a duh em avangin tuna cancer dinhmun hnuhnung ber kan neih theih chu 2003-2006 (kum 4 chhung) dinhmun a ni. (India ram hmun dang aimahin kan peih hma thei zawk)
1. Cancer vei thar zat (Incident Cases):
Teh dan hrang hrang a awm thei a, kum 4 chhunga cancer vei hmuhchhuah thar (New cancer cases) leh Cancer avanga Thi zat (Cancer deaths) lo thlir hmasa phawt ang:
| KUM | CANCER VEI HMUHCHHUAH THAR | CANCER AVANGA THI |
| 2003 | 1008 | 414 |
| 2004 | 1150 | 562 |
| 2005 | 1241 | 518 |
| 2006 | 1032 | 582 |
| A VAIIN | 4414 | 2076 |
| Average(Kum 1 zel) | 1103.5 | 515.2 |
Kumtin Mizoramah cancer vei hmuhchhuah thar mi 1103 an awm ziah a, cancer avanga thi 515 an awm ziah tihna a ni. Dept of Eco & Stats chhinchhiah dan chuan 2003-2006 chhunga Mizorama thihna thlentu tam ber chu CANCER a ni.
2. Age Adjusted Incidence Rate (AAR):
Age Adusted Incidence Rate (AAR) hi Mizo tawngin tawi fel deuh a sawifiah a harsa a, a awlsam zawngin – Population leh Kum bithliah inang rau rau ah, mi nuai khat zelah kum khat chhunga cancer vei thar awm zat tiin a sawi theih awm e. AAR hi hmun hrang hrang cancer vei tam zawng khaikhinna atana hman ber a ni
| AAR (Mipa) | AAR (Hmeichhia) | |
| Mizoram State pumpui | 192.1 | 154.9 |
| Aizawl district bik | 271.3 | 218.8 |
AAR= Age adjusted Incidence rate = Kumtin mi nuai 1 zela cancer vei thar, population chhutin.
3. India rama Cancer Registry dangte leh Mizoram Cancer Registry khaikhinna-
India rama Cancer Registry awmna hmun hrang hranga Cancer vei tam zawng (AAR) khaikhinna chu hetiang hi a ni-
MIPA
| Cancer Registry (PBCR) Hming | AAR |
| Aizawl District | 271.3 |
| Mizoram State | 192.1 |
| Kamrup Urban District (Guwahati & a chheh vel) | 180.5 |
| Delhi | 119.5 |
| Chennai | 110.4 |
| Imphal West | 106.3 |
| Dibrugarh | 105.2 |
| Bangalore | 99.4 |
| Mumbai | 97.6 |
| Sikkim State | 95.4 |
| Bhopal | 93.7 |
| Silchar Town | 91.9 |
| Barshi Rural Registry | 49.2 |
India rama mipa cancer hluarna ber chu MIZORAM a ni a, a tlemna ber chu Barshi (Mahasthra) a ni.
HMEICHHIA
| Cancer Registry (PBCR) Hming | AAR |
| Aizawl district | 218.8 |
| Mizoram State | 154.9 |
| Kamrup Urban district | 131.6 |
| Imphal West | 124.8 |
| Bangalore | 120.8 |
| Chennai | 119.7 |
| Delhi | 117.1 |
| Sikkim State | 104.3 |
| Mumbai | 103.5 |
| Bhopal | 96.2 |
| Dibrugarh | 80.2 |
| Barshi | 59.9 |
| Silchar Town | 58.8 |
India rama Hmeichhe cancer hluarna ber pawh Mizoram tho a ni.
4. Mizoram Mipa zinga Cancer hluar ber panga (5):
Mipa Cancer tam ber chu Pumpui (24.1%), Chuap (11.9%), Chawdawt (11 %) leh Hypopharynx (5.3%) a ni. Kumtin Mizorama mipa 150 vel pumpui cancer vei thar an awm ziah.
| Sl.No | Site | % of Total | AAR |
| 1 | Pumpui (Stomach) | 24.1 | 48.9 |
| 2 | Chuap (Lung) | 11.9 | 25.8 |
| 3 | Chawdawt (Oesophagus) | 11.0 | 20.1 |
| 4 | Hypopharynx | 9.6 | 5.3 |
| 5 | Thin (Liver) | 6.1 | 3.3 |
5. Mizoram Hmeichhe Zinga Cancer tam ber panga (5) -
| Sl.No | Site | % of Total | AAR |
| 1 | Chuap (Lung) | 14.5 | 25.7 |
| 2 | Chhul hmawr (Cervix) | 14.3 | 18.6 |
| 3 | Pumpui (Stomach) | 14.0 | 24.4 |
| 4 | Hnute (Breast) | 10.7 | 15.3 |
| 5 | Tai (Rectum) | 2.8 | 4.4 u |
6. Cancer hrang hranga Mizoram dinhmun (India ram chhung khaikhinna) -
Henga cancer ah te hian India rama Cancer Registry awmna ah Mizoram in sang ber nihna kan hauh:
- Cancer zawng zawng belhkhawm (Mipa)
- Cancer zawng zawng belhkhawm (Hmeichhia)
- Pumpui Cancer (Mipa)
- Pumpui Cancer (Hmeichhia)
- Chuap Cancer (Mipa)
- Chuap Cancer (Hmeichhia)
- Chhulhmawr Cancer
- Nasopharynx Cancer (Mipa).
Hengah hian sang ber pawl kan ni:
- Chawdawt cancer (Mipa) – 2 na
- Hypopharynx cancer (Mipa) – 3 na.
Pumpui Cancer leh Chuap cancer ah te phei chuan kan sang filawr hle.
7. Khawvel huapa Mizoram dinhmun-
India ramah chuan Cancer ah kan sang ber a, Khawvelah chuan cancer zawng zawng belhkhawm (all sites) ah chuan kan sang ber hran lo. Western countries ho AAR 400 chuang nei an awm nual.
Khawvel hmun hrang hrang a cancer hluar dan ziahna lehkhabu pawimawh em em ‘Cancer Registries in Five Continents, Vol IX, IARC-WHO, Lyon’ atanga khawvela Cancer sanna zual kan hmuh leh Mizoram data i lo khaikhin dawn teh ang:
Pumpui Cancer (Mipa):
Khawvela Mipa zinga Pumpui cancer hluarna ber registry chu Japan, Hiroshima a ni (AAR=80.3). A san zualna 10 chu Japan leh Korea hnuaia Cancer registry an ni deuh vek a, heta AAR te chu 50 atanga 80 inkar an ni. Aizawl district (AAR-57.5), Mizoram State (AAR- 48.9) te hi sang tak kan ni a, khawvela san ber berna te kan han tluk pha hi mak tih a hlawh hle a ni.
Pumpui Cancer (Hmeichhia):
Khawvela hmeichhe Pumpui Cancer hluarna ber chu Japan Yagamata a ni (AAR-31.3), a dawttu chu Japan, Hiroshima (AAR-30.2). Aizawl district (AAR-30.8), Mizoram State (AAR-24.4) te hian Top 5 an tluk pha hial a ni.
Chuap Cancer (Hmeichhia)
Khawvela a hluarna ber chu USA, Kentucky (AAR-50.3) a ni a, USA ho hi AAR-40 vel an ni tlangpui. UK Scotland (AAR-34.9) te, Canada (AAR- 31.6) te hi a sanna dang leh an ni. Aizawl district (AAR-38.5), Mizoram state (25.7) te hi a sang hle a, Delhi/Mumbai te aiin a let 15 velin a sang zawk.
Chawdawt Cancer (Mipa)
Mipa Chawdawt cancer hluar zualna 5 te chu-
- China, Jiashan (AAR- 20.2)
- China, Zhongsan (AAR - 16.5)
- Japan, Miyagi (AAR - 15.4)
- Zimbabwe, Harare (AAR - 15.1)
- USA, Dist of Columbia, Black (AAR - 14.8)
Hypopharynx (Mipa)
Hypopharynx hi hrawk bawr (pharynx) leh chawdawt (esophagus) inkara awm a ni a. Kamrup Urban District (AAR-19.9) leh Aizawl district (AAR-16.6) hi khawvela sang ber France, Somme (AAR-10.2) aiin kan sang zawk a ni.
TLANGKAWMNA
Heti tak mai a Mizoram cancer ah kan sang hi a ngaimawh awm hle mai a. A bik takin –Pumpui, Chuap, Chawdawt, Hypopharynx ah te kan sang em em a, khawvel mak tih pawh a hlawh viau a ni. Mizoram PBCR hi Civil Hospital, Aizawl ah awmin tunah hian Cancer research chi hrang hrang a bei mek a, funding pawh ICMR atangin a dawng a ni. A invenna lamah te, a enkawlna lamah te, research lamah te theihtawp kan chhuah zel a pawimawh hle a ni.



